मुख्य सामग्रीवर जा (Skip to main content)
ताज्या सूचना

विमुक्त जाती व भटक्या जमातींच्या आर्थिक उन्नतीसाठी

महाराष्ट्र शासन उपक्रम — स्था. ८ फेब्रुवारी १९८४

विमुक्त जाती, भटक्या जमाती व विशेष मागास प्रवर्गातील नागरिकांना स्वयंरोजगार, व्यवसाय कर्ज, बीज भांडवल, व्याज परतावा व कौशल्य विकास योजनांद्वारे आर्थिक सक्षमीकरण.

महाराष्ट्र शासन राजचिन्ह

बीज भांडवल कर्ज योजना (२५%)

प्रकल्प मर्यादा रु. ५,००,००० पर्यंत

महामंडळाकडून २५% बीज भांडवल व राष्ट्रीयकृत बँकेकडून ७५% कर्ज. वार्षिक ४% व्याजदर. ६० मासिक हप्त्यांमध्ये परतफेड. किरकोळ दुकान, दुग्ध व्यवसाय, वाहतूक व इतर व्यवसायांसाठी.

थेट कर्ज योजना — रु. १,००,०००

शून्य व्याज — १०० % शासन निधी

संपूर्ण कर्ज शासन निधीतून. नियमित परतफेडीवर शून्य व्याज. ४८ मासिक हप्त्यांत परतफेड. मत्स्यव्यवसाय, सायबर कॅफे, ब्युटी पार्लर, ऑटो दुरुस्ती, मोबाईल दुरुस्ती, उपाहारगृह यांसह ३८ व्यवसाय प्रवर्गांसाठी.

महामंडळाबद्दल

वसंतराव नाईक विमुक्त जाती व भटक्या जमाती विकास महामंडळ (मर्यादित) ची स्थापना महाराष्ट्र शासनाने ८ फेब्रुवारी १९८४ रोजी कंपनी कायदा, १९५६ अंतर्गत केली. महामंडळाचे उद्दिष्ट विमुक्त जाती, भटक्या जमाती व विशेष मागास प्रवर्गातील नागरिकांचे आर्थिक उन्नतीकरण करणे हे आहे.

१९९३ मध्ये महाराष्ट्र शासनाने महामंडळास राष्ट्रीय मागासवर्ग वित्त व विकास महामंडळ (NBCFDC), नवी दिल्ली यांचे अधिकृत वाहिनी संस्था (Channelising Agency) म्हणून नामनिर्देशित केले. सध्या महामंडळ १ मुख्य कार्यालय, ७ विभागीय कार्यालये व ३५ जिल्हा कार्यालयांद्वारे कार्यरत आहे.

अधिक वाचा
५०,०००+
एकूण लाभार्थी
₹१७२ कोटी+
एकूण वितरण
३५
जिल्हा कार्यालये
३१०+
समाविष्ट जाती
प्रमुख योजना

महामंडळ कर्ज व अनुदान योजना

विमुक्त जाती, भटक्या जमाती व विशेष मागास प्रवर्गातील नागरिकांसाठी विविध आर्थिक सहाय्य योजना

महामंडळ योजना
बीज भांडवल कर्ज योजना (२५%)
Seed Capital / Margin Money Loan
महामंडळाकडून २५% बीज भांडवल व राष्ट्रीयकृत बँकेकडून ७५% कर्ज. किरकोळ दुकान, दुग्ध व्यवसाय, पशुपालन, व्यावसायिक सेवा, वाहतूक यांसह विविध व्यवसायांसाठी.
रु. ५,००,००० प्रकल्प मर्यादा
४% वार्षिक व्याजदर
६० हप्ते परतफेड कालावधी
महामंडळ योजना
थेट कर्ज योजना (रु. १,००,०००)
Direct Loan Scheme
संपूर्ण कर्ज शासन निधीतून. नियमित परतफेडीवर शून्य व्याज. प्रथम रु. ७५,००० व ३ महिन्यांनंतर रु. २५,०००. मत्स्यव्यवसाय, सायबर कॅफे, ब्युटी पार्लर, ऑटो दुरुस्ती यांसह ३८ व्यवसायांसाठी.
रु. १,००,००० कर्ज रक्कम
०% (शून्य) व्याजदर
४८ हप्ते परतफेड
महामंडळ योजना
वैयक्तिक कर्ज व्याज परतावा योजना
Personal Loan Interest Reimbursement
बँकेकडून रु. १५ लाखांपर्यंत कर्ज घेतल्यावर १२% पर्यंत व्याज परतावा. नियमित बँक परतफेडीच्या आधारे PFMS द्वारे थेट लाभार्थी खात्यात जमा. नॉन-क्रीमी लेयर उत्पन्न मर्यादेत.
रु. १५,००,००० कमाल कर्ज
१२% पर्यंत व्याज परतावा
CIBIL ५००+ किमान गुण
महामंडळ योजना
सामूहिक कर्ज व्याज परतावा योजना
Group Loan Interest Reimbursement
५ किंवा अधिक सदस्यांच्या गटासाठी रु. १० लाख ते ५० लाखांपर्यंत कर्जावर १२% व्याज परतावा (कमाल रु. १५ लाख). भागीदारी, सहकारी संस्था, SHG, LLP यांसाठी.
रु. १० – ५० लाख कर्ज श्रेणी
१२% (कमाल रु. १५ लाख) व्याज परतावा
NBCFDC योजना
मुदत कर्ज योजना (Term Loan)
NBCFDC Term Loan Scheme
राष्ट्रीय मागासवर्ग वित्त व विकास महामंडळ (NBCFDC), नवी दिल्ली मार्फत कृषी, लघु उद्योग, कारागिरी, तांत्रिक/व्यावसायिक व्यापार, वाहतूक व सेवा क्षेत्रासाठी मुदत कर्ज.
रु. १०,००,००० कमाल कर्ज
६% व्याजदर
NBCFDC योजना
नवीन स्वर्णिमा योजना (महिलांसाठी)
New Swarnima Scheme for Women
व्यावसायिक शिक्षण घेतलेल्या बेरोजगार महिला युवतींना स्वयंरोजगारासाठी सवलतीच्या दरात कर्ज. महिला सक्षमीकरण व आर्थिक स्वावलंबनाला प्रोत्साहन.
रु. ७५,००० कमाल कर्ज
५% व्याजदर
सूचना फलक
०१ मार्च २०२६ नवीन
थेट कर्ज योजना (रु. १,००,०००) — ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया सुरू. अंतिम मुदत ३१ मार्च २०२६.
१५ फेब्रुवारी २०२६ नवीन
वैयक्तिक कर्ज व्याज परतावा योजना — सुधारित मार्गदर्शक सूचना प्रकाशित. नवीन अर्जदारांसाठी CIBIL गुण किमान ५०० आवश्यक.
०१ फेब्रुवारी २०२६
सामूहिक कर्ज व्याज परतावा योजनेसाठी गट नोंदणी सुरू. किमान ५ सदस्य आवश्यक. महास्वयम पोर्टलवर नोंदणी अनिवार्य.
१५ जानेवारी २०२६
बीज भांडवल कर्ज योजना — सुधारित प्रकल्प मर्यादा रु. ५,००,००० लागू. शासन निर्णय क्र. विजाभज-२०२५/प्र.क्र.०४/इमाबक.
०१ जानेवारी २०२६
NBCFDC योजनांतर्गत शैक्षणिक कर्ज — सन २०२५-२६ साठी अर्ज स्वीकारले जात आहेत. रु. ५ लाख प्रतिवर्ष.
१५ डिसेंबर २०२५
ऑनलाईन अर्ज प्रणाली सुरू — सर्व योजनांसाठी ऑनलाईन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध.
अर्ज प्रक्रिया

कर्ज अर्ज कसे करावे?

ऑनलाईन नोंदणी
अधिकृत पोर्टलवर नवीन वापरकर्ता म्हणून नोंदणी करा. वैयक्तिक, पत्ता व व्यवसाय माहिती भरा.
कागदपत्रे अपलोड करा
जात प्रमाणपत्र, उत्पन्न प्रमाणपत्र, आधार कार्ड, पॅन कार्ड, व्यवसाय परवाना व इतर आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
जिल्हा कार्यालय पडताळणी
जिल्हा व्यवस्थापकाद्वारे कागदपत्रे पडताळणी व तज्ज्ञ मूल्यांकन. व्यवसाय प्रस्तावाचे मूल्यांकन.
मंजुरी व वितरण
LOI (Letter of Intent) जारी. बँक खात्यात PFMS मार्फत थेट कर्ज वितरण.
लाभार्थी समुदाय

समाविष्ट जाती व जमाती

महामंडळाच्या योजनांतर्गत खालील प्रवर्गातील ३१०+ जाती समाविष्ट आहेत

विमुक्त जाती (Vimukta Jatis)
बेरड, बेस्तर, भामटा, कैकाडी, कंजारभाट, कातबू, बंजारा, पालपारधी, राजपारधी, राजपूत भामटा, रामोशी, वडार, वाघरी, छप्परबंद — यांसह १४ प्रमुख जाती
संपूर्ण यादी पहा
भटक्या जमाती (Nomadic Tribes)
गोसावी, बेलदार, भराडी, गारुडी, लोहार, गोंधळी, गोपाळ, जोशी, कोल्हाटी, नंदीवाले, वैदू, वासुदेव, भोई, बहुरूपी, ठेलारी, धनगर, वंजारी — यांसह ३६ प्रमुख जमाती
संपूर्ण यादी पहा
विशेष मागास प्रवर्ग (SBC)
गोवारी, कोष्टी, कोळी, मुनेवर, गाबित, भंगी/मेहतर/लालबेग/हलालखोर/खाकरोब — यांसह ७ प्रमुख प्रवर्ग
संपूर्ण यादी पहा
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सामान्य प्रश्न व उत्तरे

महाराष्ट्र राज्यातील विमुक्त जाती (VJ), भटक्या जमाती (NT) किंवा विशेष मागास प्रवर्ग (SBC) या प्रवर्गातील नागरिक पात्र आहेत. सक्षम प्राधिकाऱ्याने दिलेले जात प्रमाणपत्र आवश्यक आहे. वय मर्यादा योजनेनुसार भिन्न असते — सामान्यतः १८ ते ५५ वर्षे. कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न मर्यादा: थेट कर्ज — रु. १ लाख; व्याज परतावा योजना — रु. ८ लाख (नॉन-क्रीमी लेयर). संपूर्ण पात्रता तपशील पहा →
प्रमुख कागदपत्रे: जात प्रमाणपत्र, उत्पन्न प्रमाणपत्र, शाळा सोडल्याचे प्रमाणपत्र, आधार कार्ड, पॅन कार्ड, रेशन कार्ड, अधिवास प्रमाणपत्र, व्यवसाय परवाना/कोटेशन/प्रकल्प अहवाल, व्यवसाय स्थळ पुरावा, छायाचित्रे. थेट कर्जासाठी दोन जामीनदार (एक शासकीय/निमशासकीय कर्मचारी ज्याची ८+ वर्षे सेवा शिल्लक आहे) आवश्यक आहेत. संपूर्ण यादी पहा →
अर्ज प्रक्रिया: (१) पोर्टलवर नवीन वापरकर्ता नोंदणी करा. (२) वैयक्तिक, पत्ता व व्यवसाय माहिती भरा. (३) आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा. (४) अर्ज सादर करा. (५) जिल्हा कार्यालयात कागदपत्र पडताळणी. (६) तज्ज्ञ मूल्यांकन. (७) बँक संदर्भ (बीज भांडवल योजनेसाठी). (८) LOI जारी व कर्ज मंजुरी. (९) PFMS मार्फत बँक खात्यात वितरण. ऑनलाईन अर्ज करा →